Na je afstuderen
Na je afstuderen verschuift er vaak iets. Naast het maken zelf komen er nieuwe vragen bij. Over samenwerken, zichtbaarheid, financiering, tarieven, auteursrecht of het opbouwen van een netwerk. Voor veel makers is dit een periode van ontdekken, uitproberen en stap voor stap vormgeven aan een eigen beroepspraktijk.
Ondernemerschap als middel
Ondernemerschap wordt soms geassocieerd met cijfers, marketing of administratie. In de praktijk gaat het voor veel kunstenaars en creatieve professionals juist over het mogelijk maken van ideeën. Over kansen herkennen, samenwerkingen aangaan, projecten ontwikkelen en manieren vinden om werk bij een publiek te brengen.
Netwerk en samenwerking
Een netwerk speelt daarin vaak een belangrijke rol. Veel opdrachten, samenwerkingen en nieuwe projecten ontstaan via mensen die elkaar ontmoeten tijdens opleidingen, evenementen, residenties, festivals of via andere makers. Contacten die tijdens de studie ontstaan, blijven vaak nog jarenlang van betekenis.
Inkomsten en tarieven
Ook onderwerpen als tarieven en inkomsten komen vroeg of laat voorbij. Veel creatieve professionals combineren verschillende manieren om inkomsten te genereren, bijvoorbeeld via opdrachten, verkoop, subsidies, fondsen, crowdfunding, sponsoring of onderwijsactiviteiten. Die mix ziet er voor iedereen anders uit en verandert vaak mee met de fase waarin iemand zich bevindt.
Zakelijk inzicht
Gaandeweg groeit bij veel makers ook de behoefte aan meer inzicht in de zakelijke kant van het werk. Niet zozeer in de vorm van uitgebreide ondernemingsplannen, maar eerder door na te denken over vragen als: voor wie maak je werk, welke waarde voeg je toe, hoe financier je projecten en met wie werk je samen? Zulke vragen kunnen helpen om richting te geven aan keuzes en ambities.
Begeleiding en mentorschap
Mentoren, coaches en ervaren vakgenoten spelen daarbij regelmatig een rol. Hun ervaring kan nieuwe perspectieven bieden, vragen helpen verhelderen of net dat ene duwtje geven om een volgende stap te zetten.
Financiering en aanvragen
Financiering blijft voor veel makers een terugkerend onderwerp. Fondsen, subsidies en andere regelingen maken regelmatig projecten mogelijk. Daarom besteden veel kunstenaars en creatieve professionals tijd aan het verkennen van de mogelijkheden die er zijn en aan vaardigheden zoals het schrijven van projectplannen, subsidieaanvragen, offertes en samenwerkingsvoorstellen.
Online zichtbaarheid
Daarnaast speelt online zichtbaarheid een steeds grotere rol. Een actuele website, een portfolio of een professioneel profiel op sociale media of LinkedIn kan helpen om werk zichtbaar te maken en nieuwe contacten te leggen binnen en buiten de sector.
Auteursrecht en afspraken
Ook auteursrecht, contracten en het gebruik van eigen werk maken deel uit van de beroepspraktijk. Kennis hierover helpt om afspraken helder vast te leggen en bewuste keuzes te maken over hoe werk wordt gedeeld, gebruikt of verspreid.
Financiële ruimte
Omdat inkomsten in de culturele en creatieve sector niet altijd voorspelbaar zijn, besteden veel makers ook aandacht aan grip op hun financiën en het opbouwen van een buffer. Dat kan ruimte bieden voor experiment, ontwikkeling en nieuwe kansen.
Nieuwe verbindingen tussen disciplines
Tegelijk ontstaan steeds meer interessante projecten op het snijvlak van disciplines. Kunst en cultuur raken steeds vaker aan technologie, onderwijs, zorg, erfgoed en maatschappelijke vraagstukken. Juist in die ontmoetingen ontstaan regelmatig nieuwe samenwerkingen, perspectieven en mogelijkheden.
Beroepsorganisaties
Beroepsorganisaties kunnen een waardevolle rol spelen. Zij bieden vaak toegang tot kennis, modelcontracten, juridische ondersteuning, belangenbehartiging en een netwerk van vakgenoten.
Een praktijk in ontwikkeling
Hoe een professionele praktijk zich ontwikkelt, verschilt van maker tot maker. Voor de één staat financiering centraal, voor de ander samenwerking, zichtbaarheid of het opbouwen van een netwerk. Wat veel kunstenaars en creatieve professionals gemeen hebben, is dat de artistieke en zakelijke kant van hun werk elkaar voortdurend beïnvloeden. Juist in die combinatie ontstaat vaak ruimte om ideeën, projecten en ambities verder te brengen. Een professionele praktijk ontstaat daarbij meestal niet in één keer, maar ontwikkelt zich geleidelijk. Door ervaring op te doen, nieuwe contacten te leggen en kansen te verkennen, groeit stap voor stap een eigen manier van werken.
Handig om te kennen
De meeste organisaties in dit overzicht helpen je bij je ontwikkeling als maker, ondernemer of professional. De organisaties hieronder vervullen een andere rol: ze helpen je bij de praktische randvoorwaarden van het werken in de creatieve sector. Daarom zijn ze vooral interessant zodra je afstudeert en zelfstandig je weg gaat vinden in het werkveld.
✅ De Creatieve Coalitie
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Juist na je afstuderen krijg je te maken met contracten, vergoedingen, auteursrechten en onderhandelingen. De Creatieve Coalitie helpt makers hun positie in het werkveld te versterken en biedt informatie over rechten, fair pay en professioneel werken.
📡 Keep an eye on: https://www.decreatievecoalitie.nl
✅ Kamer van Koophandel (KVK)
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Voor veel creatieve professionals begint ondernemerschap pas echt na hun afstuderen. De KVK helpt je op weg met praktische informatie over het starten van een onderneming, belastingen, administratie en het opbouwen van een duurzame beroepspraktijk.
📡 Keep an eye on: https://www.kvk.nl
Ontdek de mogelijkheden
Deze lijst is nog ‘under construction’. Sorry!
Onderwijsinstellingen & Alumniprogramma’s
✅ Academie Minerva
💰 Gratis: In opleiding inbegrepen
👥 Voor iedereen: Nee (vooral studenten en alumni)
🎓 Opleidingsgebonden: Ja
📝 Aandacht voor professioneel kunstenaarschap, beroepspraktijk en ondernemende vaardigheden.
📡 Keep an eye on: Academie Minerva
✅ AHK Starterscafé
💰 Gratis: Vaak
👥 Voor iedereen: Meestal
🎓 Opleidingsgebonden: Ja (AHK), activiteiten vaak ook open voor externen
📝 Workshops over freelancen, ondernemerschap, netwerken en financiën.
📡 Keep an eye on: AHK Starterscafé
✅ ArtEZ Ondernemen
💰 Gratis: Deels
👥 Voor iedereen: Vooral ArtEZ-studenten en alumni
🎓 Opleidingsgebonden: Ja (ArtEZ)
📝 Workshops, coaching, startersprogramma’s, subsidie-informatie en ondersteuning bij ondernemerschap en beroepspraktijk.
📡 Keep an eye on: ArtEZ
✅ Codarts Ondernemerschap
💰 Gratis: In opleiding inbegrepen
👥 Voor iedereen: Nee (vooral studenten en alumni)
🎓 Opleidingsgebonden: Ja (Codarts)
📝 Ondernemerschap geïntegreerd in het curriculum; ondersteuning bij het ontwikkelen van eigen projecten, labels, festivals en initiatieven.
📡 Keep an eye on: Codarts
✅ Fontys Academy for the Creative Economy (FACE)
💰 Gratis: In opleiding inbegrepen
👥 Voor iedereen: Nee (vooral studenten en alumni)
🎓 Opleidingsgebonden: Ja (Fontys)
📝 Ondernemerschap, creatieve businessmodellen en beroepspraktijk.
📡 Keep an eye on: Fontys
✅ HKU Creative Entrepreneurship
💰 Gratis: Nee
👥 Voor iedereen: Nee (vooral studenten en alumni)
🎓 Opleidingsgebonden: Ja (HKU)
📝 Programma’s gericht op ondernemerschap, innovatie en professionele ontwikkeling.
📡 Keep an eye on: HKU
Landelijke Kennis-, Trainings- & Ontwikkelplatforms
✅ 4Artpreneur
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Online tools, methodieken en leermateriaal voor cultureel ondernemerschap.
📡 Keep an eye on: 4Artpreneur
✅ BeroepKunstenaar
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Praktische informatie over tarieven, belastingen, contracten, marketing en ondernemerschap.
📡 Keep an eye on: BeroepKunstenaar
✅ Community of Practice Ondernemerschap (KUO COP)
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Nee
🎓 Opleidingsgebonden: Ja (kunsthogescholen)
📝 Landelijk kennisnetwerk rond ondernemerschap in het kunstonderwijs.
📡 Keep an eye on: Vereniging Hogescholen
✅ Cultuur Academy
💰 Gratis: Deels
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Trainingen en kennisbank over ondernemerschap, leiderschap, projectmanagement, financiering en marketing.
📡 Keep an eye on: Cultuur Academy
✅ Cultuur+Ondernemen
💰 Gratis: Deels
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Landelijk expertisecentrum voor cultureel ondernemerschap, coaching, financiering en professionele ontwikkeling.
→ Onderdeel van Cultuur+Ondernemen:
✅ Brandstof
💰 Gratis: Vaak
📝 Webinarreeks voor kunstenaars en creatieve ondernemers.
✅ Route Ondernemerschap
💰 Gratis: Nee (sterk gesubsidieerd)
📝 Meerdaags leerprogramma over ondernemerschap, zichtbaarheid, financiering en netwerkontwikkeling.
📡 Keep an eye on: Cultuur+Ondernemen
✅ DEN Academie
💰 Gratis: Deels
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Trainingen over digitale innovatie, ondernemerschap en toekomstbestendig werken.
📡 Keep an eye on: DEN Academie
✅ DutchCulture
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Advies, trainingen en kennis over internationaal werken en ondernemen.
📡 Keep an eye on: DutchCulture
✅ EIT Culture & Creativity
💰 Gratis: Soms
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Europese programma’s rond innovatie, ondernemerschap en professionele ontwikkeling.
📡 Keep an eye on: Culture & Creativity
✅ Kunstenbond
💰 Gratis: Deels (lidmaatschap)
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Advies over contracten, auteursrecht, tarieven, ondernemerschap en zakelijke praktijk.
📡 Keep an eye on: https://kunstenbond.nl
✅ Platform ACCT
💰 Gratis: Ja
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Informatie, webinars en tools over fair pay, arbeidsmarkt en ondernemerschap.
📡 Keep an eye on: https://platformacct.nl
✅ Werktuig PPO
💰 Gratis: Deels (tegemoetkoming)
👥 Voor iedereen: Professionals in de culturele en creatieve sector
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Vergoeding voor coaching, cursussen, trainingen en professionele ontwikkeling.
📡 Keep an eye on: https://werktuigppo.nl
Fondsen & Ontwikkelregelingen
✅ Creative Industries Fund NL
💰 Gratis: Ja (bij toekenning)
👥 Voor iedereen: Beperkt tot doelgroep
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Professionele ontwikkeling, talentontwikkeling en ondernemerschap binnen de creatieve industrie.
📡 Keep an eye on: https://www.stimuleringsfonds.nl
✅ Mentoring Kunstenaar Start
💰 Gratis: Nee
👥 Voor iedereen: Nee
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Exclusief voor deelnemers aan de regeling Kunstenaar Start van het Mondriaan Fonds.
📡 Keep an eye on: https://www.mondriaanfonds.nl
✅ Mondriaan Fonds
💰 Gratis: Ja (bij toekenning)
👥 Voor iedereen: Beperkt tot doelgroep
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Regelingen voor professionele ontwikkeling, coaching, mentoring en kunstenaarschap.
📡 Keep an eye on: https://www.mondriaanfonds.nl
Regionale Ondersteuning
✅ Cultuur Oost
💰 Gratis: Ja / deels
👥 Voor iedereen: Regiogebonden
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Coaching, advies en ondersteuning voor creatieve ondernemers in Gelderland.
📡 Keep an eye on: https://cultuuroost.nl
✅ Kunstloc Brabant
💰 Gratis: Deels
👥 Voor iedereen: Beperkt (Brabant)
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Coaching, advies en ontwikkelprogramma’s voor makers en culturele organisaties.
📡 Keep an eye on: https://www.kunstlocbrabant.nl
✅ Kunstpunt Groningen
💰 Gratis: Vaak
👥 Voor iedereen: Regiogebonden
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Coaching, netwerkvorming, professionalisering en kennisdeling.
📡 Keep an eye on: https://www.kunstpuntgroningen.nl
Internationaal & Innovatie
✅ CreativeNL
💰 Gratis: Deels
👥 Voor iedereen: Ja
🎓 Opleidingsgebonden: Nee
📝 Internationale samenwerking, innovatieprogramma’s en ondernemerschapsontwikkeling.
📡 Keep an eye on: https://www.creativenl.nl
Handige aanvulling
Hoewel het geen ondernemerschapsprogramma’s zijn, zijn deze organisaties ook relevant om in de gaten te houden:
✅ Creative Holland
📝 Nieuws, inspiratie en ontwikkelingen binnen de creatieve industrie.
📡 Keep an eye on: https://creativeholland.nl
✅ DutchCulture
📝 Internationale kansen, residenties, mobiliteit en samenwerkingen.
📡 Keep an eye on: https://dutchculture.nl
✅ Kunstenbond
📝 Belangenbehartiging, tarieven, contracten en beroepspraktijk.
📡 Keep an eye on: https://kunstenbond.nl
